12 ایده بازی در خانه برای کودکان (7 تا 10 ساله)
وقتی بچهها از مدرسه برمیگردند یا در تعطیلات طولانی خانهنشین میشوند، اولین جملهای که میشنویم این است: “مامان، حوصلهام سر رفته!” اگر شما هم با این جملهی تکراری روبهرو شدهاید، وقت آن است که لیستی از بازیهای خلاقانه و سرگرمکننده داشته باشید. در این مقاله، ۱۲ ایدهی خاص و جذاب برای بازی در خانه مخصوص کودکان ۷ تا ۱۰ ساله را معرفی میکنیم؛ بازیهایی که هم سرگرمکننده هستند و هم به رشد ذهنی و اجتماعی کودک کمک میکنند.
1. بازی اتاق فرار خانگی (Escape Room کوچک)
یکی از بهترین بازیها برای تقویت خلاقیت و حل مسئله، طراحی یک اتاق فرار خانگی است. کافیست چند سرنخ ساده مثل نوشتههای رمزدار، قفل جعبه یا معمای تصویری آماده کنید. بچهها باید با فکر کردن و همکاری، مرحلهها را یکییکی حل کنند تا به “گنج” یا جایزهی پایانی برسند. این بازی نهتنها هیجانانگیز است، بلکه قدرت منطق و کار گروهی کودکان را بالا میبرد.
2. آشپزبازی واقعی با دستورهای ساده
بچههای ۷ تا ۱۰ سال عاشق این هستند که مثل بزرگترها کاری واقعی انجام دهند. میتوانید دستور غذاهای ساده مثل پیتزاهای کوچک، سالاد میوه یا بیسکویت خانگی آماده کنید و نقشها را تقسیم کنید. این بازی هم جنبهی آموزشی دارد (اندازهگیری، ترتیب مراحل) و هم باعث افزایش اعتمادبهنفس میشود.
3. شکار گنج در خانه
یک نقشهی ساده بکشید یا سرنخها را روی کاغذ بنویسید و در جاهای مختلف خانه پنهان کنید. بچهها باید با دنبال کردن سرنخها، جایزهی نهایی را پیدا کنند. برای جذابتر شدن میتوانید از چراغقوه، برچسبهای شبتاب یا حتی معماهای ریاضی بهعنوان بخشی از سرنخها استفاده کنید.
4. نمایش عروسکی خانگی
با جورابهای قدیمی یا کاردستیهای ساده، عروسک درست کنید. سپس از کودک بخواهید نمایش کوتاهی با شخصیتهای داستانی مورد علاقهاش اجرا کند. این بازی به تخیل، داستانسرایی و مهارتهای گفتاری کودک کمک زیادی میکند. حتی میتوانید فیلم بگیرید تا خاطرهی شیرینی ثبت شود.
5. مسابقه طراحی و نقاشی
یک موضوع مشخص (مثل “شهری در آینده” یا “سیارهی خیالی”) بدهید و از بچهها بخواهید آن را نقاشی یا طراحی کنند. در پایان میتوانید یک “نمایشگاه هنری خانوادگی” برگزار کنید. این روش هم سرگرمی است و هم باعث تقویت مهارتهای هنری و خلاقیت میشود.
6. بازی کارآگاه (حل معمای جنایی کودکانه)
یک داستان کوتاه طراحی کنید: مثلاً “چه کسی کیک شکلاتی را دزدید؟” سپس چند سرنخ مثل اثر پا، یادداشت یا یک شیء جا مانده را در خانه پنهان کنید. بچهها باید با استدلال و پرسیدن سؤال از اعضای خانواده، راز را کشف کنند. این بازی ذهن تحلیلی کودکان را بهشدت تقویت میکند.
7. کارگاه اوریگامی و کاردستی
کودکان در این سن توانایی دنبال کردن دستورالعملهای دقیق را پیدا کردهاند. میتوانید با کمک کاغذهای رنگی و فیلمهای آموزشی ساده، حیوانات یا اشکال مختلف بسازید. اوریگامی باعث افزایش دقت، تمرکز و مهارتهای حرکتی ظریف میشود.
8. بازی نقشآفرینی شغلی
از کودک بخواهید یک شغل را انتخاب کند؛ مثل معلم، پزشک یا فروشنده. سپس فضای کوچکی برای او طراحی کنید (مثلاً یک فروشگاه کوچک با وسایل خانه یا یک کلاس با عروسکها). این بازی علاوه بر سرگرمی، به کودک کمک میکند با مفاهیم اجتماعی و نقشهای مختلف در جامعه آشنا شود.
9. مسابقه ورزشی داخل خانه
اگر فضای کافی دارید، میتوانید یک مینیالمپیک خانگی طراحی کنید. بازیهایی مثل پرش روی یک پا، پرتاب توپ در سبد، یا دویدن مارپیچ بین صندلیها. این فعالیتها انرژی اضافی کودک را تخلیه میکند و به سلامت جسمی او کمک زیادی میکند.
10. بازی کلمات و داستانسازی
یک کلمه انتخاب کنید و از بچه بخواهید داستانی کوتاه با آن بسازد. سپس کلمهی بعدی را به او بدهید تا ادامه دهد. این بازی هم خندهدار میشود و هم مهارتهای زبان و خلاقیت کودک را پرورش میدهد. میتوانید نسخه گروهی آن را هم انجام دهید: هر نفر یک جمله اضافه کند تا داستان نهایی شکل بگیرد.
11. ساخت ماکت با لگو یا وسایل ساده
بچهها عاشق ساختن هستند. به آنها چالش بدهید: “یک پل بساز که یک لیوان روی آن بایستد” یا “یک خانهی سهطبقه بساز.” استفاده از لگو یا حتی جعبههای مقوایی باعث تقویت مهارتهای مهندسی، حل مسئله و صبر میشود.
12. تئاتر خانوادگی
کودکان این سن علاقهی زیادی به ایفای نقش دارند. میتوانید یک نمایشنامهی کوتاه بنویسید یا حتی از قصههای قدیمی مثل “علیبابا و چهل دزد” الهام بگیرید. هرکسی یک نقش را بازی کند و در پایان نمایش را با تشویق تمام کنید. این بازی نهتنها شادیآفرین است بلکه مهارتهای ارتباطی کودک را تقویت میکند.
نکات کاربردی برای اجرای بازیها
- مدت زمان بازی: بچههای ۷ تا ۱۰ سال معمولاً بین ۲۰ تا ۴۵ دقیقه روی یک فعالیت تمرکز میکنند. پس بهتر است بازیها کوتاه و متنوع باشند.
- ایمنی: در طراحی بازیها، وسایل تیز یا سنگین را حذف کنید.
- تشویق: به جای جایزههای گران، از برچسبهای رنگی، ستاره یا حتی یک بستنی کوچک استفاده کنید. این نوع پاداشها کودک را بیشتر خوشحال میکند.
- انعطاف: اگر کودک به یک بازی علاقه نداشت، او را مجبور نکنید. اجازه دهید خودش انتخاب کند.
بهترین بازیهای خلاقانه بدون وسایل برای کودکان (7 تا 10 ساله)
گاهی اوقات والدین نگرانند که برای سرگرم کردن بچهها نیاز به وسایل خاصی مثل لگو، اسباببازی یا ابزار کاردستی دارند. اما خبر خوب این است که بسیاری از بهترین بازیهای کودکانه بدون هیچ وسیلهای قابل اجرا هستند. این نوع بازیها علاوه بر سرگرمی، تخیل و خلاقیت بچهها را هم بیشتر به کار میگیرند.
1. بازی مجسمه یخی (Freeze Dance)
کافیست موسیقی پخش کنید و بچهها شروع به رقص کنند. به محض توقف موسیقی، همه باید مثل مجسمه خشک شوند. هر کسی که حرکت کند، از دور خارج میشود. این بازی ساده، هیجان زیادی دارد و به کنترل بدن و تمرکز کمک میکند.
2. حدس شخصیت یا حیوان
یکی از بچهها در ذهنش یک حیوان یا شخصیت کارتونی را انتخاب میکند و دیگران باید با پرسیدن سؤالهای بله/خیر حدس بزنند. این بازی باعث افزایش دایرهی واژگان و تقویت مهارت پرسشگری میشود.
3. بازی “اگر من بودم…”
یکی از والدین جملهای مثل “اگر من یک پرنده بودم…” میگوید و کودک باید ادامه دهد: “پرواز میکردم تا به یک کوه برسم.” این بازی باعث تحریک قوهی تخیل و داستانسازی میشود.
4. قصهگویی زنجیرهای
یک نفر با یک جمله شروع میکند: “یک روز یک قایق کوچک در دریا بود…” نفر بعدی جملهی بعدی را اضافه میکند. این روند تا زمانی که داستان کامل شود ادامه دارد. نتیجه معمولاً خندهدار و غیرمنتظره خواهد بود.
5. بازی سایهها
در یک اتاق با نور کم و چراغقوه، دستها را جلوی نور قرار دهید و شکل حیوانات بسازید. بچهها میتوانند داستانهای خیالی با همین سایهها خلق کنند.
6. نمایش بدون کلام
کودک یک شخصیت یا موقعیت (مثل رانندگی، خلبانی، یا حیوانی خاص) را با بدن و حرکاتش اجرا میکند، اما نباید حرف بزند. بقیه باید حدس بزنند او چه چیزی را نشان میدهد. این بازی به تقویت زبان بدن و مهارتهای ارتباطی غیرکلامی کمک میکند.
آمار و دادههای بهروز:
طبق گزارش UNICEF در سال ۲۰۲۴، کودکان ۶ تا ۱۰ سال روزانه به طور میانگین ۳ تا ۴ ساعت بازی فعال نیاز دارند تا رشد شناختی و عاطفی آنها بهینه شود. این نشان میدهد که بازیهای خانگی تنها یک سرگرمی ساده نیستند، بلکه بخشی جدی از فرآیند رشد کودک محسوب میشوند.
ترفندهای کاربردی برای والدین:
همیشه یک دفترچهی “ایدههای بازی” در خانه داشته باشید و بازیهای جدید را یادداشت کنید.برای تنوع، اجازه دهید خود بچهها قوانین بازی را تغییر دهند و نسخهی مخصوص به خودشان را بسازند.گاهی بازی را با یادگیری ترکیب کنید: مثلاً در بازی حدس کلمات، کلمههای انگلیسی یا ریاضی هم وارد کنید.
پیشنهاد ترکیب بازیها:
میتوانید چند بازی را ترکیب کنید؛ مثلاً بعد از یک مسابقهی ورزشی، از بچهها بخواهید داستانی دربارهی قهرمان مسابقه بسازند. این کار باعث پیوند فعالیت بدنی و ذهنی میشود.
بخش پیشنهادی برای والدین پرمشغله:
اگر زمان کافی برای مشارکت در بازی ندارید، کودک را به عنوان “مجری بازی” معرفی کنید. او میتواند قوانین را بنویسد و خودش بازی را مدیریت کند. این روش حس مسئولیتپذیری را تقویت میکند.
سؤالات متداول والدین
1. چه مدت زمان مناسب برای هر بازی در خانه است؟
کودکان ۷ تا ۱۰ سال معمولاً بین ۲۰ تا ۴۵ دقیقه میتوانند روی یک بازی تمرکز کنند. اگر بازی خیلی طولانی شود، احتمالاً حوصلهشان سر میرود. بهتر است بازیها کوتاه و متنوع باشند و در صورت علاقهی کودک، دوباره تکرار شوند.
2. اگر فقط یک کودک در خانه باشد، چه بازیهایی بهتر است؟
برای یک کودک، بازیهایی مثل نقاشی، اوریگامی، نمایش عروسکی، بازی کلمات، یا ساخت ماکت مناسبتر هستند. همچنین بازیهایی مثل “مجسمه یخی” یا “قصهگویی زنجیرهای” را میتوان به صورت فردی با والدین اجرا کرد.
3. آیا این بازیها میتوانند جنبهی آموزشی هم داشته باشند؟
بله، بسیاری از بازیها را میتوان به یادگیری پیوند زد. مثلاً:
- در شکار گنج، سرنخها را به صورت سؤالهای ریاضی طراحی کنید.
- در بازی حدس شخصیت، کلمات انگلیسی یا علمی اضافه کنید.
- در قصهگویی زنجیرهای، موضوع داستان را به موضوعات درسی وصل کنید.
4. اگر کودک بازی را دوست نداشت چه کنیم؟
اجبار به بازی نتیجهی عکس میدهد. بهتر است چند گزینه به کودک پیشنهاد دهید تا خودش انتخاب کند. گاهی کودکان با تغییر جزئی قوانین، بازی را به سبک خودشان جذابتر میکنند.
5. آیا بازیهای بدون وسیله به اندازه بازیهای با وسایل جذاب هستند؟
کاملاً بله. بسیاری از بچهها بیشتر از اسباببازیهای گران، از بازیهایی مثل نمایش، قصهسازی یا بازی نقشآفرینی لذت میبرند. این نوع بازیها تخیل کودک را آزادتر میکند.
6. بهترین زمان بازی در خانه چه موقع است؟
بهترین زمانها معمولاً بعد از تکالیف مدرسه، قبل از خواب برای آرامش، یا تعطیلات آخر هفته هستند. زمانبندی درست باعث میشود کودک هم لذت ببرد و هم تعادل روزانهاش حفظ شود.
7. چطور میتوانیم بازیها را هیجانانگیزتر کنیم؟
- زمانسنج بگذارید و بازی را رقابتی کنید.
- برای هر بازی “مدال” یا “ستارهی امتیاز” بدهید.
- گاهی قوانین را برعکس کنید (مثلاً در مجسمه یخی، وقتی موسیقی پخش میشود همه باید بیحرکت باشند).
جمعبندی
خانهنشینی کودکان به معنای خستگی و بیحوصلگی نیست. با کمی خلاقیت میتوان هر روز یک ماجراجویی تازه ساخت. در این مقاله ۱۲ ایده جذاب برای بازی در خانه معرفی کردیم؛ از اتاق فرار خانگی گرفته تا نمایش عروسکی و کارگاه آشپزی. امتحان کردن این بازیها نهتنها کودک شما را سرگرم میکند، بلکه باعث رشد ذهنی، جسمی و اجتماعی او هم میشود.
اگر این ایدهها برایتان مفید بود، همین امروز یکی از آنها را امتحان کنید و لحظههای شاد خانوادگی بسازید.
