8 بزرگترین پارک جنگلی جهان به ترتیب+ آمار هریک
در عصری که تغییرات آب و هوایی و نابودی جنگلها، تهدیدی جدی برای بشریت است، شناخت بزرگترین پارکهای جنگلی جهان نه تنها کنجکاویبرانگیز، بلکه ضروری است؛ این پارکها، با مساحتهای عظیم و آمار خیرهکننده تنوع زیستی، بیش از ۳۰ درصد اکسیژن جهانی را تأمین میکنند و میزبان میلیونها گونه جانوری و گیاهی هستند.
اهمیت این موضوع در سال ۲۰۲۵، با افزایش ۱۵ درصدی گردشگری پایدار به این مناطق، دوچندان شده، جایی که بازدیدکنندگان نه تنها از زیباییها لذت میبرند، بلکه در حفاظت مشارکت میکنند.
این مقاله، با نگاهی عمیق به ۸ بزرگترین پارک جنگلی جهان به ترتیب مساحت، آمار کلیدی هر کدام را بررسی میکند و حقایق جالبی را آشکار میسازد تا خواننده را به تفکر در مورد نقش این گنجینههای طبیعی در تعادل جهانی دعوت کند – سفری که از آمازون آغاز میشود و به میراثی برای نسلهای آینده ختم میگردد.
بزرگترین پارکهای جنگلی جهان: رتبهبندی بر اساس مساحت
پارکهای جنگلی جهان، به عنوان مناطق حفاظتشده وسیع، نه تنها تنوع زیستی را حفظ میکنند، بلکه اکوسیستمهای کلیدی برای مبارزه با گرمایش جهانی هستند. رتبهبندی این پارکها بر پایه مساحت کل، که از دادههای سازمان ملل و یونسکو استخراج شده، انجام میشود و شامل جنگلهای بارانی، معتدل و تاiga میگردد.
این رتبهها، با تمرکز بر پارکهای ملی و ذخیرهگاههای جنگلی، نشاندهنده تنوع جغرافیایی از آمریکای جنوبی تا آسیا هستند. جالب است بدانید که مجموع مساحت این ۸ پارک، بیش از ۱۰ میلیون کیلومتر مربع را پوشش میدهد، که معادل ۷ درصد خشکیهای زمین است. این رتبهبندی، نه تنها آماری، بلکه درسی برای حفاظت پایدار ارائه میدهد، جایی که گردشگری مسئولانه میتواند درآمدزایی کند بدون آسیب به طبیعت.
۱. پارک ملی آمازون (برزیل و کشورهای همسایه) – غول جنگلهای بارانی
پارک ملی آمازون، که بخش عمدهای از جنگل بارانی آمازون را در بر میگیرد، با مساحتی حدود ۵۵۰ میلیون هکتار، بزرگترین پارک جنگلی جهان است و بیش از ۱۰ درصد تنوع زیستی سیاره را میزبانی میکند.
این پارک، که در سال ۲۰۰۰ به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد، سالانه بیش از ۱.۵ میلیون بازدیدکننده جذب میکند و درآمد گردشگری آن به ۲ میلیارد دلار میرسد. آمار نشان میدهد که آمازون خانه ۳ میلیون گونه حشره، ۲۵۰۰ گونه ماهی و ۱۳۰۰ گونه پرنده است، که ۱۰ درصد آنها منحصربهفرد هستند.
حقایق جالب: این پارک، ۲۰ درصد آب شیرین جهان را تأمین میکند و نقش کلیدی در جذب ۲ میلیارد تن دیاکسید کربن سالانه دارد، اما از سال ۲۰۱۰، ۱۷ درصد مساحت آن به دلیل کشاورزی از دست رفته است. حفاظت آمازون، نه تنها برای برزیل، بلکه برای تعادل جهانی حیاتی است و پروژههای اکوتوریسم، مانند تورهای قایقی در رودخانه آمازون، بازدیدکنندگان را با فرهنگ بومیان آشنا میکند.
۲. پارک ملی کانگو (جمهوری دموکراتیک کنگو) – ریه دوم زمین
پارک ملی کانگو، بخشی از حوضه جنگلی کنگو با مساحت ۳۶۷ میلیون هکتار، دومین پارک جنگلی عظیم جهان است و به عنوان “ریه دوم زمین” شناخته میشود، زیرا ۱.۵ میلیارد تن کربن را ذخیره میکند. این پارک، که در ۱۹۹۷ میراث جهانی شد، میزبان ۱۰ هزار گونه گیاهی و ۴۰۰ گونه پستاندار است، از جمله گوریلهای کوهستانی که تنها ۱۰۰۰ رأس آنها باقی مانده.
بازدیدکنندگان سالانه حدود ۵۰۰ هزار نفر هستند و اکوتوریسم، ۵ درصد اقتصاد محلی را تأمین میکند. حقایق جالب: کانگو، ۳۰ درصد جنگلهای بارانی آفریقا را پوشش میدهد و رودخانه کنگو در آن، دومین حوضه رودخانهای جهان با ۴ میلیون کیلومتر مربع است؛ با این حال، شکار غیرقانونی، ۲۰ درصد گونههای در خطر را تهدید میکند.
این پارک، با پروژههای حفاظتی مانند گشتهای ضدشکارچی، الگویی برای آفریقا است و تورهای پیادهروی در جنگلهای متراکم، تجربهای فراموشنشدنی از تنوع زیستی ارائه میدهد.
۳. پارک ملی تونگاس (ایالات متحده، آلاسکا) – جنگل معتدل ساحلی
پارک ملی تونگاس در آلاسکا، با مساحت ۶۷ میلیون هکتار، سومین پارک جنگلی بزرگ جهان است و بزرگترین جنگل معتدل ساحلی آمریکای شمالی را تشکیل میدهد، جایی که بیش از ۵۰۰ گونه مهر و دریایی در آن زندگی میکنند.
این پارک، تأسیسشده در ۱۹۰۷، سالانه ۱ میلیون بازدیدکننده دارد و فعالیتهایی مانند کایاکسواری در خلیجهای یخزده، محبوبیت آن را افزایش داده. آمار تنوع زیستی شامل ۲۳۰ گونه پرنده و ۷۰ گونه پستاندار است، و این پارک ۲۵ درصد چوب نرم آمریکای شمالی را تأمین میکند.
حقایق جالب: تونگاس، خانه درختان سدر قرمز با ارتفاع بیش از ۹۰ متر است و نقش کلیدی در جذب ۱۰۰ میلیون تن کربن سالانه دارد؛ جالبتر اینکه، ۹۰ درصد مساحت آن دستنخورده باقی مانده و هیچ جادهای در آن وجود ندارد. حفاظت این پارک، با ممنوعیت استخراج نفت از ۲۰۱۹، الگویی برای تعادل اقتصادی و زیستمحیطی است و بازدیدکنندگان را به کاوش در یخچالهای طبیعی دعوت میکند.
۴. پارک جنگلی والدیویان (شیلی و آرژانتین) – میراث معتدل بارانی
پارک جنگلی والدیویان، با مساحت ۲۴۸ هزار کیلومتر مربع (۲۴.۸ میلیون هکتار)، چهارمین رتبه را در میان بزرگترین پارکهای جنگلی جهان دارد و به عنوان یکی از ۵ نقطه داغ تنوع زیستی شناخته میشود. این پارک، که در ۱۹۸۸ میراث جهانی شد، میزبان ۱۵۰۰ گونه گیاهی بومی و ۲۵۰ گونه پرنده است، از جمله شاهین آند. بازدید سالانه حدود ۳۰۰ هزار گردشگر، عمدتاً برای پیادهروی در مسیرهای بارانی، است و اقتصاد محلی را تقویت میکند.
حقایق جالب: والدیویان، قدیمیترین جنگل معتدل جهان با درختان آلرو بیش از ۳۰۰۰ سال سن است و ۳۰ درصد اکسیژن شیلی را تولید میکند؛ با این حال، تغییرات آب و هوایی، ۱۰ درصد مساحت آن را تهدید میکند. این پارک، با پروژههای بازسازی جنگل، الگویی برای آمریکای جنوبی است و تورهای اکولوژیکی، بازدیدکنندگان را با فرهنگ ماپوچه آشنا میسازد.
۵. پارک ملی سونداربانز (هند و بنگلادش) – پناهگاه ببرهای مانگرو
پارک ملی سونداربانز، با مساحت ۱۰ هزار کیلومتر مربع (۱ میلیون هکتار)، پنجمین پارک جنگلی بزرگ جهان است و بزرگترین اکوسیستم مانگرو سیاره را تشکیل میدهد، جایی که ۲۶۰ گونه پرنده و ۴۰۰ گونه جانوری زندگی میکنند.
این پارک، ثبتشده در ۱۹۸۷ به عنوان میراث جهانی، سالانه ۴ میلیون بازدیدکننده جذب میکند و گردشگری قایقی، ۱۰ درصد درآمد بنگلادش را تأمین میکند. آمار نشان میدهد که سونداربانز خانه ۳۵۶ ببر بنگال است و نقش کلیدی در حفاظت ساحلی دارد.
حقایق جالب: این پارک، با ۱۲۳ گونه مانگرو، ۴۰ درصد ماهیهای بنگلادش را پرورش میدهد و در برابر طوفانهای دریایی، مانند سیکلون آمفان، مقاومت میکند؛ جالبتر اینکه، جنگلهای مانگرو آن، ۱۰ برابر جنگلهای معمولی کربن ذخیره میکنند. حفاظت سونداربانز، با گشتهای ضدشکار، حیاتی است و بازدیدکنندگان را به کاوش در کانالهای پیچدرپیچ دعوت مینماید.
۶. پارک ملی جاسپر (کانادا) – جواهر راکیها
پارک ملی جاسپر در کانادا، با مساحت ۱۰۸۰۰ کیلومتر مربع (۱.۰۸ میلیون هکتار)، ششمین پارک جنگلی بزرگ جهان است و بخشی از رشتهکوههای راکی را پوشش میدهد، جایی که بیش از ۵۳ گونه پستاندار و ۲۸۰ گونه پرنده ساکن هستند. تأسیسشده در ۱۹۰۷، این پارک سالانه ۲.۵ میلیون بازدیدکننده دارد و فعالیتهایی مانند اسکی و پیادهروی، اقتصاد آلبرتا را رونق میبخشد.
آمار تنوع زیستی شامل درختان صنوبر و کاج با ارتفاع ۵۰ متر است و این پارک ۱۵ درصد آب شیرین کانادا را تأمین میکند. حقایق جالب: جاسپر، خانه بزرگترین دریاچه یخی راکیها است و در زمستان، آسمانش برای مشاهده شفق قطبی ایدئال است؛ با این حال، آتشسوزیهای ۲۰۲۴، ۵ درصد مساحت را تحت تأثیر قرار داد. این پارک، با پروژههای حفاظت خرس گریزلی، الگویی برای کانادا است و تورهای قطاری، تجربهای منحصربهفرد ارائه میدهد.
۷. پارک ملی Daintree (استرالیا) – کهنترین جنگل بارانی
پارک ملی Daintree در کوئینزلند استرالیا، با مساحت ۱,۲۰۰ کیلومتر مربع (۰.۱۲ میلیون هکتار)، هفتمین رتبه را در میان بزرگترین پارکهای جنگلی جهان دارد و به عنوان قدیمیترین جنگل بارانی جهان با حدود ۱۸۰ میلیون سال قدمت شناخته میشود. این پارک در سال ۱۹۸۸ به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد و میزبان بیش از ۱۳ هزار گونه گیاهی و ۶۰۰ گونه پروانه است.
بازدید سالانه حدود ۱ میلیون نفر، عمدتاً برای کاوش در جنگلهای استوایی انجام میشود و گردشگری پایدار حدود ۲۰ درصد از اقتصاد محلی را تشکیل میدهد.
حقایق جالب: Daintree خانهی درختانی با قدمت بیش از ۴۰۰۰ سال و کوسههای منحصربهفرد جنگلی است و نقشی کلیدی در حفاظت از صخرههای مرجانی سد بزرگ دارد؛ جالبتر اینکه ۶۵ درصد گیاهان آن بومی است.
حفاظت از این پارک با ممنوعیت ساختوساز تضمین شده و مسیرهای پیادهروی آن، بازدیدکنندگان را به سفری در دل تاریخ زمین میبرد.
۸. پارک ملی کینابالو (مالزی) – تنوع کوهستانی
پارک ملی کینابالو در بورنئو مالزی، با مساحت ۷۵۴ کیلومتر مربع (۰.۰۷۵ میلیون هکتار)، هشتمین پارک جنگلی بزرگ جهان است و اولین میراث جهانی مالزی در ۲۰۰۰، با تنوع زیستی شامل ۶۰۰۰ گونه گیاهی و ۳۰۰ گونه پرنده.
این پارک، سالانه ۳۰۰ هزار بازدیدکننده دارد و صعود به کوه کینابالو، محبوبترین فعالیت است. آمار نشان میدهد که کینابالو، ۴ منطقه آب و هوایی را پوشش میدهد و ۵۰ گونه ارکیده منحصربهفرد دارد. حقایق جالب: این پارک، خانه گیاه گوشتخوار نپنتس راجا با ارتفاع ۱۵ متر است و نقش کلیدی در تحقیقات ژنتیکی دارد؛ با این حال، گردشگری بیشازحد، ۱۰ درصد اکوسیستم را تهدید میکند.
حفاظت کینابالو، با پروژههای بذرافشانی، الگویی برای آسیای جنوب شرقی است و تورهای پرندهنگری، تجربهای علمی ارائه میدهد.
تحلیل عمیق: نقش پارکهای جنگلی در تعادل جهانی
این پارکهای جنگلی، فراتر از زیبایی، ستونهای اکولوژیکی هستند؛ مجموعاً ۱.۵ میلیارد تن کربن را ذخیره میکنند و ۵۰ درصد گونههای در خطر انقراض را پناه میدهند. چالشهای مشترک، مانند deforestation با نرخ ۴.۱ درصد سالانه در آمازون، نیازمند رویکردهای جهانی است.
حقایق جالب: این پارکها، ۲۰ درصد گردشگری اکولوژیکی جهان را جذب میکنند و درآمد ۵۰ میلیارد دلاری ایجاد کردهاند. تحلیل نشان میدهد که حفاظت یکپارچه، مانند شبکه یونسکو، میتواند نرخ نابودی را ۳۰ درصد کاهش دهد. این پارکها، پلی بین طبیعت و انسان هستند و آموزش بازدیدکنندگان، کلیدی برای پایداری است.
مقایسه آماری: جدول خلاصه ۸ پارک برتر
برای وضوح، جدول زیر آمار کلیدی را مقایسه میکند:
| رتبه | پارک | مساحت (میلیون هکتار) | تنوع زیستی (گونههای کلیدی) | بازدید سالانه (میلیون) | نقش کلیدی |
|---|---|---|---|---|---|
| ۱ | آمازون | ۵۵۰ | ۳ میلیون حشره، ۱۳۰۰ پرنده | ۱.۵ | جذب کربن، آب شیرین |
| ۲ | کانگو | ۳۶۷ | ۱۰ هزار گیاه، ۴۰۰ پستاندار | ۰.۵ | ریه آفریقا، گوریلها |
| ۳ | تونگاس | ۶۷ | ۲۳۰ پرنده، ۷۰ پستاندار | ۱ | چوب نرم، یخچالها |
| ۴ | والدیویان | ۲۴.۸ | ۱۵۰۰ گیاه بومی، ۲۵۰ پرنده | ۰.۳ | قدیمیترین معتدل |
| ۵ | سونداربانز | ۱ | ۳۵۶ ببر، ۲۶۰ پرنده | ۴ | مانگرو، حفاظت ساحلی |
| ۶ | جاسپر | ۱.۰۸ | ۲۸۰ پرنده، ۵۳ پستاندار | ۲.۵ | شفق قطبی، آب شیرین |
| ۷ | Daintree | ۰.۱۲ | ۱۳ هزار گیاه، ۶۰۰ پروانه | ۱ | قدیمیترین بارانی |
| ۸ | کینابالو | ۰.۰۷۵ | ۶۰۰۰ گیاه، ۳۰۰ پرنده | ۰.۳ | گیاهان گوشتخوار، کوهستان |
این جدول، الگوهای تنوع و چالشها را برجسته میسازد.
بزرگترین پارک جنگلی خاورمیانه
خاورمیانه، با اقلیم عمدتاً خشک و بیابانی، پارکهای جنگلی محدودی دارد، اما تلاشهای حفاظتی اخیر، مناطق سبز ارزشمندی را ایجاد کرده است.
بر اساس آمار بهروز ۲۰۲۵، پارک جنگلی الشوف (Al-Shouf Cedar Nature Reserve) در لبنان، با مساحتی حدود ۱۷۱۰ کیلومتر مربع (۱۷۱ هزار هکتار)، بزرگترین پارک جنگلی خاورمیانه به شمار میرود. این پارک، که در سال ۱۹۹۶ به عنوان ذخیرهگاه زیستکره یونسکو ثبت شد، ۵ درصد از مساحت لبنان را پوشش میدهد و بزرگترین جنگلهای سدر لبنان (Cedar Forests) را در بر میگیرد، که برخی درختان آن بیش از ۲۰۰۰ سال قدمت دارند.
آمار تنوع زیستی شامل ۲۲ گونه پستاندار (مانند گربه جنگلی لبنانی)، ۱۷۰ گونه پرنده و بیش از ۱۰۰۰ گونه گیاهی است، که ۳۰ درصد آنها بومی هستند. بازدید سالانه حدود ۱۰۰ هزار گردشگر، عمدتاً برای پیادهروی در مسیرهای کوهستانی و مشاهده شفقهای طبیعی، ثبت شده و این پارک، ۱۵ درصد اکسیژن لبنان را تأمین میکند.
حقایق جالب: الشوف، خانه بزرگترین جمعیت سروهای لبنانی (Cedrus libani) در خاورمیانه است و نقش کلیدی در جلوگیری از فرسایش خاک در دامنههای کوههای لبنان ایفا میکند؛ با این حال، تغییرات آب و هوایی، ۱۰ درصد مساحت آن را از سال ۲۰۱۰ تهدید کرده است.
این پارک، با پروژههای اکوتوریسم مانند تورهای پرندهنگری، الگویی برای حفاظت در منطقه است و بازدیدکنندگان را به کاوش در درههای سرسبز و چشمههای طبیعی دعوت میکند.
بزرگترین پارک تفریحی جهان
پارکهای تفریحی، با ترکیبی از ترنهای هوایی، نمایشها و مناطق موضوعی، مقاصد محبوب جهانی هستند و در سال ۲۰۲۵، با افزایش ۱۲ درصدی بازدیدکنندگان به دلیل فناوریهای واقعیت مجازی، رونق بیشتری یافتهاند.
پارک تفریحی والت دیزنی ورلد (Walt Disney World Resort) در فلوریدا، ایالات متحده، با مساحتی حدود ۱۰۱ کیلومتر مربع (۲۵ هزار هکتار)، بزرگترین پارک تفریحی جهان است و شامل چهار پارک اصلی (Magic Kingdom، Epcot، Hollywood Studios و Animal Kingdom)، دو پارک آبی، هتلها و مناطق خرید میشود. این مجموعه، که در ۱۹۷۱ افتتاح شد، سالانه بیش از ۵۸ میلیون بازدیدکننده جذب میکند – بیش از جمعیت برخی کشورها – و درآمد آن به ۲۰ میلیارد دلار میرسد.
آمار شامل ۵۰ ترن هوایی، ۳۰۰ نمایش و بیش از ۴۰ هزار کارمند است، که ۲۵ درصد بازدیدکنندگان از خارج آمریکا هستند. حقایق جالب: والت دیزنی، با بیش از ۱۰۰ میلیون گل و درخت، ۷۵ درصد اکسیژن محلی را تأمین میکند و Magic Kingdom، با قلعه سیندرلا، پربازدیدترین پارک موضوعی جهان با ۱۷ میلیون بازدید سالانه است.
جالبتر اینکه، این مجموعه معادل ۱۷ هزار زمین فوتبال مساحت دارد و از ۱۹۷۱، بیش از ۱ میلیارد نفر را میزبانی کرده. حفاظت زیستمحیطی، با برنامههای بازیافت ۱۰۰ درصدی زباله، بخشی از جذابیت آن است و تورهای مجازی، تجربهای جهانی ارائه میدهد.
بزرگترین پارک شهری جهان
پارکهای شهری، به عنوان ریههای سبز شهرها، نقش حیاتی در سلامت عمومی و کاهش آلودگی دارند و در سال ۲۰۲۵، با تمرکز بر پارکهای پایدار، اهمیتشان دوچندان شده است.
پارک ایالتی چوگاچ (Chugach State Park) در آنکوریج، آلاسکا، ایالات متحده، با مساحتی حدود ۲۰۰ هزار هکتار (۲۰۰۴ کیلومتر مربع)، بزرگترین پارک شهری جهان است و کاملاً در مرزهای شهرداری آنکوریج قرار دارد. این پارک، که در ۱۹۷۰ تأسیس شد، بیش از ۵۰ درصد مساحت شهر را پوشش میدهد و میزبان کوههای چوگاچ، یخچالهای طبیعی و بیش از ۲۵۰ مایل مسیر پیادهروی است.
آمار بازدید سالانه حدود ۳ میلیون نفر، عمدتاً برای کوهنوردی، اسکی و مشاهده حیات وحش (مانند خرس گریزلی و عقاب طاس)، ثبت شده و ۱۵۰ گونه پرنده را پناه میدهد.
حقایق جالب: چوگاچ، بدون جاده آسفالته و با ۹۰ درصد مساحت دستنخورده، بزرگترین پارک شهری آمریکا است و نقش کلیدی در جذب ۱۰۰ میلیون تن کربن سالانه دارد؛ جالبتر اینکه، نزدیکترین پارک به مرکز شهر (۷ مایل) است و شفق قطبی را از آنکوریج قابل مشاهده میکند.
حفاظت آن، با ممنوعیت استخراج معدنی، الگویی برای شهرهای شمالی است و فعالیتهایی مانند قایقرانی در دریاچههای یخزده، تجربهای منحصربهفرد ارائه میدهد.
بزرگترین پارک ملی ایران
ایران، با ۲۴ پارک ملی و بیش از ۲۰۰ منطقه حفاظتشده، تنوع زیستی خیرهکنندهای دارد و در سال ۲۰۲۵، با افزایش ۸ درصدی گردشگری طبیعتگردی، این پارکها بیشتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
پارک ملی توران (Turan National Park)، واقع در استانهای سمنان و خراسان رضوی، با مساحتی حدود ۱.۴۷ میلیون هکتار، بزرگترین پارک ملی ایران است و به عنوان دومین ذخیرهگاه زیستکره جهان پس از سرنگرتی تانزانیا شناخته میشود.
این پارک، که در ۱۳۵۱ تأسیس شد، لقب “آفریقای ایران” را به دلیل شباهت به ساواناهای آفریقایی دارد و میزبان گونههای در خطر انقراض مانند یوزپلنگ آسیایی (۱۲-۱۵ قلاده) و قوچ و میش است. آمار تنوع زیستی شامل ۵۸ گونه پستاندار، ۲۲۰ گونه پرنده (مانند کبک و تیهو) و بیش از ۴۰۰ گونه گیاهی است، و سالانه حدود ۵۰ هزار بازدیدکننده برای سافاری و پیادهروی جذب میکند.
حقایق جالب: توران، بزرگترین جمعیت یوزپلنگ آسیایی را در خود جای داده و ۳۰ درصد گیاهان دارویی ایران را تأمین میکند؛ با این حال، شکار غیرقانونی، ۲۰ درصد گونهها را تهدید میکند. این پارک، با پروژههای حفاظتی مانند گشتهای ضدشکار، الگویی برای ایران است و تورهای سافاری، بازدیدکنندگان را با بیابانهای شنی و کوههای سنگی آشنا میسازد.
نتیجهگیری
در پایان این کاوش، روشن است که ۸ بزرگترین پارک جنگلی جهان – از غول آمازون تا جواهر کینابالو – نه تنها غروری طبیعی، بلکه سپرهایی در برابر بحرانهای جهانی هستند، با آمار خیرهکنندهای که تنوع زیستی و جذب کربن را تضمین میکنند. این پارکها، با مجموع مساحتی بیش از ۱۰ میلیون هکتار، یادآوری میکنند که حفاظت، کلیدی برای بقاست و گردشگری پایدار، پلی به سوی تعادل.
این مقاله، شما را به تفکر عمیقتر در مورد نقش هر فرد در حفظ این میراث دعوت میکند: با انتخاب تورهای اکولوژیکی یا حمایت از کمپینهای حفاظتی، گامی عملی بردارید. بیایید با الهام از این جنگلهای ابدی، جهانی سبزتر بسازیم – جایی که طبیعت، نه قربانی، بلکه شریک پیشرفت بشر باشد.
